TÜBİTAK MAM koordinasyonunda yürütülen BLACKBOX Projesi ile Karadeniz havzasındaki dört ülkenin deniz verileri ortak bir dijital platformda bir araya getirilecek.
Avrupa Birliği INTERREG NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında fonlanan “FerryBox in the Black Sea – BLACKBOX” projesi hayata geçirildi. 28 ay sürecek uluslararası çalışma; Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan’dan yetkili kurumların katılımıyla yürütülüyor. TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), projenin lider yararlanıcısı olarak konsorsiyumun bilimsel, teknik, idari ve mali koordinasyonunu üstleniyor.
Gözlem Kapasitesi Otomatik FerryBox Sistemleriyle Güçlendiriliyor
Karadeniz’de deniz çevresi izleme çalışmaları bugüne kadar ağırlıklı olarak dönemsel araştırma seferleri ve noktasal örneklemeler üzerinden gerçekleştiriliyordu. Deniz ortamında kısa sürelerde meydana gelen değişimlerin kesintisiz izlenebilmesi amacıyla başlatılan BLACKBOX Projesi ile bu kapasite ileri bir boyuta taşınıyor.
Proje kapsamında; araştırma gemisine entegre edilecek otomatik ölçüm sistemleri ve kıyıdaki sabit noktalara kurulacak FerryBox istasyonları sayesinde deniz suyu özellikleri yüksek sıklıkta izlenecek. Dört ülkeden elde edilecek verilerin uluslararası standartlarda toplanması ve ilgili tüm paydaşların erişimine açılması hedefleniyor.
Fiziksel ve Biyokimyasal Parametreler Tek Merkezde
Kurulacak sistemler aracılığıyla başta deniz suyu sıcaklığı, tuzluluk, çözünmüş oksijen, pH, klorofil-a (denizlerdeki mikroskobik bitkisel yaşam ve biyolojik üretkenlik göstergesi) ve pCO₂ (karbondioksit kısmi basıncı) olmak üzere kritik parametreler kayıt altına alınacak. Klorofil-a ölçümleri fitoplankton (denizlerin oksijen kaynağı olan mikroskobik üreticiler) miktarının, çözünmüş oksijen deniz ekosisteminin sağlığının, pH seviyesi ise deniz suyundaki asitleşme eğilimlerinin izlenmesinde temel göstergeler olarak değerlendirilecek. Konum ve zaman damgasıyla anlık veya anlığa yakın kaydedilecek veriler, kalite kontrol süreçlerinin ardından ortak veri altyapısına aktarılacak.
Bölgesel Çevre Politikalarına Bilimsel Dayanak
Projenin tamamlanmasıyla birlikte TÜBİTAK MAM, Karadeniz havzasında kesintisiz ve yüksek çözünürlüklü bir deniz izleme ağının kurulmasına katkı sunmayı hedefliyor. Hayata geçirilecek BLACKBOX Veri Portalı ile deniz ekosistemindeki değişimlerin takibi kolaylaşırken, elde edilecek verilerin iklim kriziyle mücadelede kıyıdaş ülkelerin politika ve stratejilerine bilimsel zemin oluşturması amaçlanıyor.
